Kryptowaluty i inne aktywa cyfrowe mają między innymi na celu umożliwienie wymiany wartości między użytkownikami (peer-to-peer), podobnie jak w przypadku gotówki, ale w środowisku cyfrowym. Oznacza to, że można wymieniać kryptowaluty na dowolne rzeczy, i to bez angażowania pośredników, takich jak banki czy aplikacje płatnicze. Na przykład, jeśli ktoś pomaluje Twój dom, możesz potencjalnie uzgodnić, że w ramach zapłaty wyślesz tej osobie uzgodnioną kwotę w kryptowalucie. W praktyce nie różniłoby się to niczym od przekazania gotówki w zamian za usługę malowania domu.
Z drugiej strony, jeśli chcesz kupić kryptowaluty, możesz zaproponować sprzedającemu uzgodnioną kwotę gotówki (lub dowolny inny towar lub usługę) w zamian za uzgodnioną ilość kryptowalut.
Dowiedz się więcej -> Jak wyślij oraz odbierać kryptowaluty.
Oczywiście, ponieważ większość ludzi nie korzysta z kryptowalut jako środka płatniczego w życiu codziennym (przynajmniej na razie!), zazwyczaj trudniej jest znaleźć sprzedawców lub kupujących działających bezpośrednio między sobą niż, na przykład, dokonywać transakcji w lokalnej walucie. To prowadzi nas do pojęcia „płynności”.
Czym jest płynność?
Płynność odnosi się do łatwości, z jaką można kupować i sprzedawać dany składnik aktywów – i zależy w dużej mierze od liczby nabywców i sprzedających (uczestników rynku) zainteresowanych tym składnikiem aktywów. Gotówka jest zazwyczaj uważana za najbardziej płynny składnik majątku, ponieważ jest niemal powszechnie akceptowana. Innymi słowy, gotówkę łatwo wymienić na praktycznie wszystko, czego tylko zapragniesz. Natomiast samochód jest zazwyczaj aktywem mniej płynnym niż gotówka, ponieważ znalezienie nabywcy wymaga pewnego wysiłku. Z kolei ekskluzywny samochód kolekcjonerski byłby aktywem jeszcze mniej płynnym, ponieważ grono potencjalnych nabywców jest mniejsze.
Bitcoin jest najbardziej płynny ze wszystkich kryptowaluty ponieważ łączy w sobie największą liczbę uczestników rynku z największym wolumenem obrotu. Dzienny obrót bitcoinem sięga dziesiątek miliardów dolarów! Niemniej jednak w porównaniu z gotówką nie jest on płynny, zwłaszcza jeśli chodzi o wykorzystanie go do zakupu czegoś w świecie rzeczywistym – a inne kryptowaluty są mniej płynne niż bitcoin.
Czytaj więcej: Czym jest płynność?
Czym jest giełda kryptowalut?
A giełda kryptowalut to każda usługa, która łączy nabywców kryptowalut ze sprzedawcami.
Kiedy większość ludzi mówi o giełdach kryptowalut, ma na myśli scentralizowane platformy „powiernicze”. Platformy te ułatwiają obrót kryptowalutami. Podobnie jak platformy do handlu akcjami, takie jak Robinhood i Charles Schwab, giełdy kryptowalut kojarzą ze sobą kupujących i sprzedających.
Co istotne, z definicji scentralizowana giełda kryptowalut przejmuje nadzór nad Twoimi aktywami kryptograficznymi. Ma to szereg konsekwencji związanych z bezpieczeństwem, ale także z możliwością swobodnego korzystania z kryptowalut zgodnie z własnym uznaniem.
Czytaj więcej: Portfele z funkcją przechowywania a portfele bez tej funkcji.
Jak działają scentralizowane giełdy kryptowalut?
Z punktu widzenia użytkownika typowy przebieg procesu wygląda następująco:
- Zarejestruj się w giełdzie i okaż dokumenty tożsamości.
- Zasil swoje nowo utworzone konto kryptowalutami, takimi jak Bitcoin lub Ethereum. Jeśli platforma transakcyjna na to pozwala, możesz również korzystać z waluty lokalnej.
- Aby zawrzeć transakcję, należy złożyć „zlecenie kupna”.
Zlecenia kupna i sprzedaży są gromadzone w „księdze zleceń”, którą prowadzi giełda w celu sprawnego i automatycznego dopasowywania kupujących i sprzedających. Większość giełd umożliwia składanie zarówno zleceń „kupna po cenie rynkowej”, jak i zleceń „kupna z limitem ceny”.
Tworząc zlecenie kupna po cenie rynkowej, wystarczy podać, ile kryptowaluty chcesz kupić (nie ustalasz ceny). Giełda automatycznie dopasuje Twoje zlecenie do sprzedającego (sprzedających) oferującego obecnie najniższą cenę i zrealizuje transakcję. Zlecenia rynkowe są zazwyczaj realizowane natychmiast, co oznacza, że w momencie złożenia zlecenia otrzymasz kryptowalutę, którą chcesz nabyć.
Tworząc zlecenie kupna z limitem ceny, określasz, ile kryptowaluty chcesz kupić oraz cenę, jaką jesteś gotów za to zapłacić. Jeśli pojawią się sprzedający gotowi zaakceptować ustaloną przez ciebie cenę (twój „limit”), twoje zlecenie zostanie zrealizowane, co oznacza, że kryptowaluta pojawi się w twoim portfelu giełdowym, a twoje pieniądze (lub inna kryptowaluta) znikną.
Czym jest giełda z marżą?
Giełdy kryptowalutowe, które umożliwiają wpłaty i wypłaty w walucie lokalnej, nazywane są „giełdami z obsługą bankową”. Niektóre giełdy pozwalają na wpłatę środków w walucie lokalnej w celu rozpoczęcia zakupów (zazwyczaj za pomocą karty kredytowej lub aplikacji płatniczej, takiej jak PayPal), ale nie umożliwiają wypłaty środków w walucie lokalnej z powrotem na kartę kredytową lub do aplikacji płatniczej. Są to tzw. „giełdy z częściową obsługą bankową”. Giełda z pełną obsługą bankową umożliwia zasilenie konta przelewem bankowym oraz przekazać środki w walucie lokalnej z powrotem na Twoje konto bankowe.
Kim są „makers” i „takers”?
Ogólnie rzecz biorąc, im więcej użytkowników ma giełda, tym większą „głębokość rynku” jest w stanie zapewnić. Głębokość rynku odnosi się do wielkości ksiąg zleceń danej giełdy. Osoby składające zlecenia kupna i sprzedaży na giełdach nazywane są animatorami rynku. Im więcej zleceń znajduje się w księdze, tym łatwiej jest użytkownikom kupować i sprzedawać duże ilości kryptowalut po kursie zbliżonym do kursu rynkowego. Na rynkach „takerami” są osoby, które zmniejszają płynność, realizując zlecenia już znajdujące się w księgach. Składając zlecenie rynkowe, stajesz się „takerem”. Możesz również pełnić rolę „taker” przy składaniu zlecenia z limitem ceny, jeśli Twoje zlecenie zostanie dopasowane do zlecenia innej osoby, które już znajduje się w księgach.
W jaki sposób scentralizowane giełdy kryptowalut zarabiają pieniądze?
Dla wielu giełd głównym źródłem przychodów są opłaty. Mogą one obejmować niektóre lub wszystkie z poniższych pozycji:
- Opłaty za wypłatę:Większość giełd pobiera opłatę za wypłatę kryptowalut i walut lokalnych. W większości przypadków opłata ta jest naliczana za każdą wypłatę (a nie jako procent kwoty wypłaty). Opłaty za wypłatę pobierane przez giełdy często ulegają zmianom, zazwyczaj bez uprzedzenia.
- Opłaty transakcyjne:Opłaty te są zazwyczaj obliczane jako procent wartości transakcji i często zależą od tego, czy jesteś „makerem”, czy „takerem” (wyjaśnienie pojęć „maker” i „taker” znajduje się powyżej). W większości przypadków makerzy płacą niższe opłaty niż takerzy. Różnica ta wynika z faktu, że makerzy zapewniają płynność (i w związku z tym powinni otrzymać zniżkę), podczas gdy takerzy ją zmniejszają (i w związku z tym powinni ponosić dodatkowe opłaty).
- Opłaty za odsetki/kredyt/likwidację:Niektóre giełdy oferują handel z depozytem zabezpieczającym. Polega to na zaciągnięciu pożyczki w celu zwiększenia pozycji, co tworzy tzw. dźwignię finansową. Giełdy oferujące handel z depozytem zabezpieczającym zazwyczaj pobierają dodatkowe opłaty oparte na kwocie pożyczki oraz stopie procentowej ustalanej na podstawie całkowitej puli środków dostępnych dla wszystkich inwestorów. Prawdopodobnie zostaniesz również obciążony dodatkową opłatą w przypadku likwidacji Twojej pozycji.
W niektórych przypadkach giełdy pełnią również rolę banków, przyjmując depozyty użytkowników i wykorzystując je do generowania zysków, zazwyczaj poprzez udzielanie pożyczek stronom trzecim. Wiąże się to z ryzykiem związanym ze stronami trzecimi, co stanowi główny powód, dla którego należy zachować ostrożność przy powierzaniu tym podmiotom swoich kryptowalut. Dowiedz się więcej na temat znaczenie zachowania samodzielnej kontroli nad posiadanymi kryptowalutami.
Dlaczego muszę zweryfikować swoją tożsamość, aby korzystać ze scentralizowanej giełdy kryptowalut?
Przechowywanie kryptowalut klientów, do czego zobowiązane są giełdy scentralizowane, wiąże się z konsekwencjami prawnymi. W szczególności giełdy te podlegają przepisom dotyczącym podmiotów zajmujących się przekazami pieniężnymi obowiązującym w jurysdykcji, w której są prawnie zarejestrowane.
Z tego powodu scentralizowane giełdy kryptowalut, które chcą zachować zgodność z przepisami, będą wymagały od Ciebie przejścia procesu rejestracji, w ramach którego musisz zweryfikować swoją tożsamość, zanim będziesz mógł korzystać z platformy. Organy regulacyjne nakładają ten wymóg na giełdy rzekomo w celu zapobiegania praniu brudnych pieniędzy, finansowaniu terroryzmu i uchylaniu się od podatków. Organy regulacyjne zazwyczaj wymagają również od giełd przekazywania na żądanie informacji o klientach (w tym historii transakcji).
W wielu przypadkach wystarczy zweryfikować adres e-mail, aby móc zacząć korzystać z platformy wymiany. Należy pamiętać, że ta „uproszczona weryfikacja” zazwyczaj wiąże się ze znacznymi ograniczeniami, takimi jak limity kwot zakupów, limity wypłat, a w niektórych przypadkach całkowity brak możliwości wypłat. Zanim zasilisz konto na giełdzie kryptowalut swoich aktywów kryptograficznych, upewnij się, że będziesz mógł je wypłacić.
Kolejny etap weryfikacji zazwyczaj polega na przesłaniu dokumentu tożsamości wydanego przez władze krajowe, takiego jak paszport lub prawo jazdy. W niektórych przypadkach użytkownik zostanie poproszony o przesłanie zdjęcia, na którym trzyma dokument tożsamości obok kartki papieru, na której zapisał np. aktualną datę oraz konkretną wiadomość zgodnie z wymaganiami giełdy.
Należy pamiętać, że wiele giełd całkowicie wyklucza użytkowników o określonym obywatelstwie z możliwości korzystania z platformy.
Jak działa giełda kryptowalut typu peer-to-peer?
Szereg platform kojarzących pary, takich jak Peach Bitcoin powstały w celu (1) ułatwienia nawiązywania kontaktów między nabywcami i sprzedawcami kryptowalut oraz (2) ułatwienia przeprowadzania transakcji (zazwyczaj z wykorzystaniem usługi escrow) bez faktycznego przejmowania kryptowalut uczestników transakcji w swoje posiadanie. Są one znane jako platformy wymiany kryptowalut typu peer-to-peer.
Platformy wymiany kryptowalut typu peer-to-peer mogą stanowić skuteczny sposób kupna i sprzedaży kryptowalut, jednak ze względu na konieczność indywidualnego negocjowania transakcji wiążą się one z pewnymi niedogodnościami. Dla kupujących trudne może być szybkie pozyskanie dokładnie takiej ilości kryptowaluty, jaką chcieliby nabyć, oraz uzyskanie jej po konkurencyjnych kursach rynkowych. Z kolei sprzedający mogą napotkać konsekwencje prawne w zależności od jurysdykcji i wielkości transakcji. Połączenie tych czynników sprawia, że większość platform wymiany kryptowalut typu peer-to-peer charakteryzuje się znacznie mniejszą płynnością niż większość scentralizowanych (powierniczych) giełd kryptowalut.
