• Home
• Get Started
• What Is Inflation

Lạm phát là gì?

Lạm phát là sự gia tăng giá cả trong một khoảng thời gian nhất định. Khi mức giá chung tăng lên, sức mua của mỗi đơn vị tiền tệ sẽ mua được ít hàng hóa và dịch vụ hơn theo thời gian. Thước đo phổ biến của lạm phát là tỷ lệ lạm phát. Một số tài sản bị ảnh hưởng nhiều hoặc ít bởi lạm phát, chẳng hạn như vàng. Tiền điện tử và tài sản kỹ thuật số như Bitcoin cũng được quảng cáo là biện pháp phòng ngừa lạm phát. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào tất cả những điều này và hơn thế nữa.

Lạm phát làm xói mòn sức mua

Sức mua là lượng hàng hóa và dịch vụ có thể mua được với một đơn vị tiền tệ. Ví dụ, nếu một đô la có thể mua một gallon sữa 20 năm trước, nhưng bây giờ cần hai đô la cho một gallon sữa, thì sức mua của Đô la đã bị giảm đi một nửa.

Ngày nay, hầu hết các nhà kinh tế học ủng hộ một tỷ lệ lạm phát thấp và ổn định, nhưng công chúng thì không. Dễ hiểu lý do tại sao mọi người không thích lạm phát vì nó làm giảm sức mua. Biểu đồ dưới đây cho thấy ngay cả các đồng tiền pháp định "mạnh nhất" cũng đã mất sức mua của chúng theo thời gian như thế nào.

Đô la:

Euro:

Bảng Anh: Hình ảnh từ DollarDaze

Tất nhiên, luôn có nỗi sợ rằng sức mua có thể bị giảm xuống gần như không có gì. Điều này được gọi là siêu lạm phát. Có nhiều ví dụ trong lịch sử về siêu lạm phát làm bất ổn xã hội. Năm 1923, Đức đã trải qua siêu lạm phát

Trẻ em sử dụng các bó tiền giấy Đức làm gạch xây dựng.

Điều quan trọng là phải ghi nhớ lạm phát khi bảo vệ tài sản của bạn. Chỉ đơn giản là tiết kiệm tiền trong tài khoản ngân hàng là không đủ để tránh tác động phá hủy sức mua của lạm phát. Bạn phải tìm cách bảo vệ chống lại lạm phát. Trong phần còn lại của bài viết này, chúng tôi mô tả chi tiết hơn về lạm phát và cách nó được đo lường, và làm thế nào để bảo vệ bản thân trước nó.

Các loại lạm phát

Lạm phát có thể xuất hiện ở nhiều nơi khác nhau trong nền kinh tế và có thể được biểu hiện theo nhiều cách khác nhau. Trong phần này, chúng tôi xem xét một số nơi phổ biến mà lạm phát tập trung vào.

Giá tiêu dùng: Khó có thể nắm bắt sự gia tăng giá của hàng hóa và dịch vụ mà mọi người thường sử dụng. Vấn đề bắt đầu từ việc làm thế nào để định nghĩa “thường sử dụng?" Các danh mục phổ biến để đo lường bao gồm: nhà ở, giao thông, thực phẩm và đồ uống, chăm sóc y tế, giáo dục, giải trí và trang phục. Các danh mục đó được chia nhỏ hơn nữa, ví dụ như thực phẩm bao gồm:

• Thực phẩm tại nhà
  • Ngũ cốc và sản phẩm bánh mì
  • Thịt, gia cầm, cá và trứng
  • Sản phẩm từ sữa và các sản phẩm liên quan
  • Trái cây và rau củ
  • Đồ uống không có cồn và nguyên liệu đồ uống
  • Thực phẩm khác tại nhà
• Thực phẩm ngoài nhà

Shrinkflation: Thay vì tăng giá của một hàng hóa, số lượng hoặc chất lượng bị giảm trong khi giá vẫn giữ nguyên hoặc tăng nhẹ. Những người chỉ trích shrinkflation chỉ ra hai mối quan tâm chính. Thứ nhất, đó là một cách tăng giá "ngầm" mà nhiều người tiêu dùng có thể không nhận ra. Thứ hai, shrinkflation khó phát hiện hơn nhiều khi cố gắng đo lường lạm phát. Điều này có thể dẫn đến chính phủ thực hiện các chính sách kém hiệu quả vì các phép đo lạm phát của họ kém chính xác.

Chai Gatorade cũ ở bên trái, chai mới ở bên phải. Hình ảnh từ Quartz về shrinkflation.

Tiền lương: Sự gia tăng tiền lương thường được gọi là lạm phát “dính", bởi vì không giống như giá cả hàng hóa và dịch vụ, một khi tiền lương bắt đầu tăng, nó có xu hướng khó giảm. Mọi người không thích cắt giảm lương. Khi tiền lương bắt đầu tăng, nó có thể dẫn đến một vòng xoáy lương-giá.

Hình ảnh từ Economicshelp

Đo lường lạm phát

Có nhiều cách để đo lường lạm phát

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đo lường mức tăng giá trung bình có trọng số của các hàng hóa và dịch vụ được chọn mà người tiêu dùng cần. Điều này bao gồm nhà ở, giao thông và thực phẩm.

CPI lõi là một thước đo lạm phát cho một phần của CPI loại trừ giá thực phẩm và năng lượng; vì ý nghĩ rằng giá thực phẩm và năng lượng trải qua những biến động mạnh trong thời gian ngắn. Sự biến động giá cao của thực phẩm và năng lượng có thể khiến việc phát hiện xu hướng dài hạn trong lạm phát khó khăn hơn.

Chỉ số giá sản xuất (PPI) đo lường một phần hẹp hơn của nền kinh tế, cụ thể là sự thay đổi giá mà các nhà sản xuất nội địa nhận được. PPI là một thước đo lạm phát từ góc nhìn của người bán, trái ngược với CPI đo lường từ góc nhìn của người mua. PPI có thể dẫn trước CPI, vì nó cho thấy áp lực được đặt lên người bán bởi chi phí nguyên liệu của họ. Áp lực giá đó thường được chuyển sang người tiêu dùng, xuất hiện sau đó trong CPI.

Thách thức của việc đo lường lạm phát

Đo lường lạm phát có nhiều thách thức. Đầu tiên, nó đòi hỏi phải theo dõi sự thay đổi trong mức giá. Mức giá là mức trung bình của giá hiện tại của tất cả các hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế. Mặc dù dễ dàng đo lường sự thay đổi giá của các hàng hóa và dịch vụ riêng lẻ, nhưng về mặt chức năng, không thể đo lường sự thay đổi giá của tất cả các hàng hóa và dịch vụ có thể có trong một nền kinh tế. Do đó, việc đo lường lạm phát sẽ luôn không thể nắm bắt được tỷ lệ lạm phát thực tế.

Một thách thức khác mà khó có thể tính toán được là các phép đo lạm phát phải bỏ qua những thay đổi về giá xảy ra do các lý do như khối lượng, chất lượng hoặc hiệu suất. Ví dụ, nếu giá một cốc cà phê tăng từ 1,00 USD lên 1,50 USD nhưng số lượng tăng gấp đôi, thì đây không phải là lạm phát, thực tế là ngược lại - giảm phát!

Những thay đổi khác về chi phí thậm chí còn khó xác định hơn là lạm phát hay giảm phát. Ví dụ, năm 2006, thiết bị di động hàng đầu BlackBerry Pearl đã gây sốt với giá 400 USD. Một chiếc điện thoại thông minh cấu hình cao vào năm 2022 có giá khoảng 1.200 USD, nhưng có thể làm được nhiều hơn thế. Bao nhiêu phần trăm của sự tăng giá 800 USD là lạm phát so với sự mở rộng chức năng, chất lượng và giá trị?

Cuối cùng, điều quan trọng là phải nhớ rằng các biện pháp đo lường lạm phát, mặc dù cực kỳ hữu ích, là không hoàn hảo.

Nguyên nhân gây ra lạm phát?

Có hai trường phái tư tưởng chính về nguyên nhân gây ra lạm phát. Một nhóm tin rằng yếu tố quan trọng nhất là cung tiền. Nhóm khác tin rằng yếu tố quan trọng nhất là động lực cung và cầu.

Cung tiền: Khi chính phủ tạo ra nhiều tiền hơn, giá cả có thể tăng khi tiền được đưa vào lưu thông chung. Điều này đặc biệt đúng nếu số tiền được tạo ra không được sử dụng để tạo ra sự tăng trưởng kinh tế thực sự trong nền kinh tế. Mọi người thường chuyển tài sản của họ ra khỏi tiền pháp định vì lý do này. Các kho lưu trữ giá trị truyền thống như vàng có tỷ lệ tăng cung thấp. Chỉ có một lượng nhất định được khai thác, chế biến và giao hàng mỗi năm. Sự gia tăng cung bất động sản hầu như không có, mặc dù nó tồn tại. Một lý do mà Bitcoin có nguồn cung cố định là để đảm bảo nó không bị pha loãng như các đồng tiền pháp định, vốn được chính phủ kiểm soát.

Cung và cầu: Một số thay đổi trong cung và cầu có thể khiến giá tăng theo thời gian. Hai nguồn lạm phát chính từ những thay đổi cung và cầu là:

• Nhu cầu kéo: Tăng nhu cầu trong khi cung vẫn tương đối ổn định gây ra sự thiếu hụt cung, tạo ra giá cao hơn. Ví dụ, nhu cầu tăng đối với ô tô dẫn đến giá ô tô mới và đã qua sử dụng cao hơn. Lạm phát do nhu cầu có thể được coi là tốt vì nó có thể khuyến khích tăng trưởng kinh tế bằng cách kích thích đầu tư và mở rộng để đáp ứng nhu cầu.
• Chi phí đẩy: Còn được gọi là “cú sốc cung", một sự giảm cung trong khi nhu cầu vẫn ổn định dẫn đến giá cao hơn. Ví dụ, sự giảm đột ngột trong cung dầu dẫn đến sự tăng giá dầu.

Lạm phát có xấu không?

Giống như hầu hết mọi thứ, quá nhiều thường được coi là xấu cũng như quá ít. Lạm phát cao làm xói mòn sức mua của những người đã tiết kiệm và gây tổn hại hoặc đóng cửa các doanh nghiệp phải tập trung vào rủi ro lạm phát. Trong môi trường lạm phát cực độ và kéo dài, điều này có thể dẫn đến siêu lạm phát, nơi mất niềm tin vào tiền tệ dẫn đến việc người giữ hoàn toàn từ bỏ nó để ủng hộ các loại tiền tệ nước ngoài.

Ngược lại, giảm phát có thể dẫn đến tình huống mà việc giảm mức giá dẫn đến sản xuất thấp hơn, điều này dẫn đến tiền lương và nhu cầu thấp hơn, từ đó dẫn đến việc giảm mức giá hơn nữa. Một vòng xoáy giảm phát.

Nhiều nhà lập pháp chính phủ muốn nhắm đến lạm phát nhẹ. Lạm phát nhẹ có thể dẫn đến tăng giá tài sản, khuyến khích đầu tư. Nó cũng không khuyến khích tiết kiệm để ủng hộ việc chi tiêu trong nền kinh tế. Mặt khác, nó làm cho hàng hóa và dịch vụ trở nên đắt đỏ hơn, điều này có thể không lành mạnh nếu tiền lương không tăng theo tỷ lệ lạm phát.

Làm thế nào để bảo vệ chống lại lạm phát

Một kho lưu trữ giá trị (SoV) là cách tốt nhất để bảo toàn tài sản của bạn. Nói chung, một kho lưu trữ giá trị là bất kỳ đối tượng nào giữ được sức mua vào tương lai và có thể dễ dàng trao đổi lấy một thứ khác. Nói cách khác:

• Một kho lưu trữ giá trị nên có giá trị như ban đầu hoặc nhiều hơn qua thời gian.
• Một kho lưu trữ giá trị phải có thể trao đổi được với thứ khác (như vàng hoặc đô la).

Các SoV với cung tăng thấp hoặc không tăng được coi là cách tốt nhất để bảo vệ chống lại lạm phát. Đây là lý do tại sao các loại tiền tệ, được coi là kho lưu trữ giá trị nhưng có cơ chế tăng cung mạnh mẽ chỉ với một nút nhấn, tạo thành một hàng rào bảo vệ kém chống lại lạm phát. Các SoV như bất động sản, vàng và Bitcoin là những hàng rào tuyệt vời chống lại lạm phát.

Bất động sản: Đất có gần như không có sự tăng cung (mặc dù nó tồn tại).

Vàng: Cung vàng đang tăng, nhưng tỷ lệ này là thấp và tương đối cố định. Cần tài nguyên đáng kể để khai thác nó. Ví dụ, khai quật khỏi mặt đất và tinh chế nó.

Bitcoin: Cung hiện tại của Bitcoin đang tăng, nhưng tổng cung được cố định ở mức 21 triệu. Trong tổng cung đó, 19,1 triệu đã được phát hành tính đến năm 2022.

Để tìm hiểu thêm về Bitcoin như một kho lưu trữ giá trị, hãy đọc bài viết này.